Materialne doświadczenie miejsca projektowane w warunkach masowej turystyki
Dla Polskich Kolei Linowych opracowaliśmy koncepcję doświadczenia odwiedzających na szczycie Kasprowego Wierchu. Projekt obejmował przestrzeń sprzedażową Kasprowy Concept Store, autorską kolekcję produktów, system opakowań, rozwiązania edukacyjne oraz uzupełniającą warstwę usług cyfrowych.
Był odpowiedzią na napięcie między skalą ruchu turystycznego a wyjątkowością miejsca. Zamiast kolejnych przedmiotów oznaczonych jedynie nazwą atrakcji zaproponowaliśmy ofertę wynikającą z surowości wysokogórskiego krajobrazu, zmienności pogody, tradycji turystycznej oraz spotkania chronionej przyrody z historyczną infrastrukturą techniczną.
Wyzwanie
Kasprowy Wierch odwiedzają osoby o bardzo różnych potrzebach: doświadczeni turyści, rodziny z dziećmi, narciarze oraz goście, dla których wjazd kolejką jest pierwszym kontaktem z wysokimi górami.
Intensywny ruch turystyczny sprzyja ujednolicaniu doświadczeń. Miejsce łatwo zostaje zredukowane do widoku, szybkiego zdjęcia i przypadkowej pamiątki, często produkowanej po drugiej stronie świata i niezwiązanej z lokalnym kontekstem.
Wyzwaniem było stworzenie oferty, która:
- zachowa charakter Kasprowego Wierchu mimo masowej skali ruchu turystycznego;
- będzie zakorzeniona w krajobrazie, przyrodzie i kulturze Tatr;
- odpowie na praktyczne potrzeby turystów;
- połączy jakość estetyczną z trwałością i użytecznością;
- wesprze edukację przyrodniczą i bezpieczeństwo w górach;
- uwzględni ograniczenia transportowe, magazynowe i przestrzenne stacji na szczycie.
Nie chodziło więc wyłącznie o zaprojektowanie sklepu ani kolekcji gadżetów, lecz o stworzenie współczesnego języka przedmiotów i przestrzeni wynikającego z tożsamości miejsca.
Koncepcja
Kasprowy Wierch został potraktowany jako miejsce zbudowane z kontrastów: monumentalnego krajobrazu i precyzyjnej infrastruktury technicznej, surowej przyrody i intensywnej obecności człowieka, tradycji turystycznej i współczesnych form podróżowania.
Przestrzeń, produkty i komunikacja miały te napięcia wydobywać, zamiast przykrywać je dekoracyjną stylizacją.
Punktem wyjścia stała się zasada:
Pamiątka nie powinna jedynie potwierdzać, że byliśmy w danym miejscu. Powinna nieść część jego znaczenia i sposobu doświadczania.
Projekt został podzielony na dwie komplementarne części:
Kasprowy Concept Store — przestrzeń oraz kolekcję przedmiotów zakorzenionych w krajobrazie, użytkowości i kulturze Tatr;
Kasprowy Hub — system treści i doświadczeń pomagających lepiej poznawać otoczenie Kasprowego Wierchu i odpowiedzialnie się w nim zachowywać.
Przestrzeń i materiały
Concept store został pomyślany jako spokojne, oszczędne wnętrze, które nie konkuruje z panoramą Tatr. Podstawę języka materiałowego stanowiły drewno i surowy kamień, a duże przeszklenia utrzymywały relację wnętrza z krajobrazem.
Zamiast imitować tradycyjną scenografię góralską, projekt wykorzystywał właściwości samych materiałów: ciężar i chłód kamienia, ciepło i strukturę drewna, prostotę konstrukcji oraz naturalne starzenie się powierzchni.
Przestrzeń została podzielona na strefy odpowiadające różnym potrzebom odwiedzających:
- poznawaniu przyrody Tatrzańskiego Parku Narodowego;
- przygotowaniu do wyjścia na szlak;
- bezpieczeństwu i orientacji w terenie;
- odzieży i funkcjonalnym akcesoriom;
- wyborowi pamiątki związanej ze szczytem.
Podział oferty wynikał więc nie tylko z kategorii produktowych, lecz także z kolejnych sposobów korzystania z miejsca.
Przedmioty wynikające z warunków miejsca
Kolekcja została oparta na założeniu, że produkt powinien zachować wartość także po powrocie z Kasprowego. Nie miał być wyłącznie nośnikiem logo, ale trwałym i użytecznym przedmiotem związanym z rzeczywistym doświadczeniem gór.
Mapa odporna na warunki terenowe
Mapa Tatr została zaprojektowana jako przedmiot do używania w ruchu. Inspiracją były lekkie mapy materiałowe wykorzystywane przez pilotów. Miała być odporna na wodę, rozdarcia, przecieranie i częste składanie, a przy tym możliwa do szybkiego spakowania do niewielkiego woreczka.
Jej konstrukcja odpowiadała bezpośrednio na wiatr, wilgoć i zmienność pogody charakterystyczną dla wysokich gór.
Karty bezpieczeństwa
Kompaktowy zestaw kart przekazywał najważniejsze informacje o zachowaniu na szlaku, reagowaniu w sytuacji zagrożenia oraz tatrzańskiej florze i faunie.
Zamiast obszernej publikacji powstało poręczne narzędzie, które można zabrać na wyprawę, rozłożyć i przekazywać pomiędzy jej uczestnikami.
Funkcjonalne wyposażenie turysty
W kolekcji znalazły się między innymi solarna latarka w drewnianej oprawie, scyzoryk z kompasem, wodoszczelne zabezpieczenia telefonu, ładowarki solarne i rękawiczki umożliwiające obsługę urządzeń na mrozie.
Produkty odpowiadały na konkretne warunki pobytu w górach: zmianę temperatury, wilgoć, ograniczony dostęp do energii i potrzebę orientacji w terenie.
Współczesne pamiątki
Ceramiczne i drewniane magnesy, naczynia, elementy odzieży oraz drobne akcesoria miały stanowić alternatywę dla wszechobecnych wyrobów z tworzyw sztucznych.
Naturalne materiały połączono z lokalnym językiem, humorem i współczesną grafiką. Projekt nie imitował tradycyjnego rzemiosła, lecz czerpał z kultury regionu bez zamieniania jej w folkowy lunapark.
Zmysłowość i trwałość
Dobór materiałów nie był jedynie decyzją estetyczną. Wpływał na sposób odbioru i użytkowania przedmiotów.
Drewno wnosiło ciepło i niepowtarzalność. Kamień budował relację z geologią Tatr. Ceramika zastępowała lekkość i jednorazowość plastiku bardziej trwałą formą. Tkanina pozwalała składać, nosić i wykorzystywać mapę w terenie. Szary karton makulaturowy podkreślał prostotę oraz ograniczenie zbędnych warstw.
Projektowanie uwzględniało nie tylko wygląd, ale również ciężar, fakturę, sposób trzymania, odporność na zużycie, pakowanie i zachowanie materiału po dłuższym czasie.
Marka mogła być dzięki temu odbierana nie tylko wzrokowo, lecz także poprzez dotyk, ruch i sposób korzystania z przedmiotów.
System opakowań
Opakowania zostały potraktowane jako integralna część produktu i logistyki całego przedsięwzięcia.
System opierał się na ograniczonej liczbie modułowych formatów wykonanych z szarego kartonu makulaturowego i papieru ekologicznego. Pudełka, banderole, metki i torby tworzyły jedną rodzinę, a jednocześnie odpowiadały na szczególne warunki działania sklepu na szczycie.
Modułowość ułatwiała:
- transport produktów kolejką;
- magazynowanie w niewielkiej przestrzeni;
- porządkowanie ekspozycji;
- szybkie pakowanie;
- ograniczenie liczby wykrojników;
- przekazywanie instrukcji i informacji o materiałach.
W przypadku wybranych produktów opakowanie pełniło również funkcję edukacyjną: objaśniało sposób użycia, przekazywało zasady bezpieczeństwa lub rozwijało wiedzę o przyrodzie Tatr.
Uzupełniająca warstwa cyfrowa
Kasprowy Hub obejmował także rozwiązania wykorzystujące rozszerzoną rzeczywistość.
Jednym z nich był wirtualny grawer, który przekierowywał potrzebę pozostawienia po sobie śladu. Zamiast wycinania inicjałów w korze lub umieszczania napisów na skałach turysta mógł symbolicznie zapisać swój znak w warstwie cyfrowej.
Technologia nie miała odciągać uwagi od krajobrazu. Jej zadaniem było wspieranie odpowiedzialnych zachowań i chronienie fizycznej materii miejsca.
Jak pracowaliśmy
Połączyliśmy kilka uzupełniających się obszarów, metod i narzędzi projektowych:
Strategia doświadczenia miejsca: określenie relacji pomiędzy krajobrazem, chronioną przyrodą, historią kolei linowej, masowym ruchem turystycznym i ofertą dla odwiedzających.
Architektura oferty: stworzenie systemu obejmującego przestrzeń, produkty, opakowania, treści edukacyjne i usługi uzupełniające.
Projektowanie produktów: opracowanie kolekcji przedmiotów funkcjonalnych, edukacyjnych i pamiątkowych związanych z bezpieczeństwem, przyrodą i pobytem w górach.
Projektowanie przestrzeni sprzedażowej: podział wnętrza na strefy odpowiadające potrzebom użytkowników i ograniczeniom stacji na szczycie.
System opakowań: modułowe rozwiązania wspierające transport, magazynowanie, ekspozycję i komunikację.
Język wizualny i treści: połączenie wiedzy o Tatrach, lokalnego humoru, współczesnej grafiki i oszczędnego znakowania.
Projektowanie zrównoważone: ograniczanie jednorazowości, wykorzystywanie materiałów naturalnych i pochodzących z recyklingu oraz uwzględnianie lokalnej produkcji.
Rezultat
Efektem pracy była kompletna koncepcja przekładająca charakter Kasprowego Wierchu na przestrzeń, produkty i sposób ich prezentowania. W ramach projektu powstały:
- strategia Kasprowy Hub & Concept Store;
- koncepcja wnętrza opartego na drewnie, kamieniu i relacji z krajobrazem;
- podział przestrzeni na strefy użytkowe i edukacyjne;
- kolekcja produktów związanych z przyrodą, bezpieczeństwem i turystyką;
- linia współczesnych pamiątek z trwałych materiałów;
- koncepcja odpornej mapy Tatr;
- zestaw kart bezpieczeństwa i wiedzy przyrodniczej;
- modułowy system opakowań, metek i oznaczeń;
- rozwiązania wspierające logistykę sklepu na szczycie;
- koncepcje pomagające kształtować odpowiedzialne zachowania turystów.
Projekt pokazał, że masowa turystyka nie musi prowadzić do banalizacji miejsca. Odpowiednio zaprojektowana przestrzeń i oferta mogą kierować uwagę na krajobraz, przyrodę i lokalny kontekst, a jednocześnie odpowiadać na praktyczne potrzeby odwiedzających.
Nie chodziło o ozdobienie przypadkowych produktów motywami górskimi, lecz o przełożenie surowości, zmienności i funkcji Kasprowego Wierchu na przedmioty, których można dotknąć, używać i zabrać ze sobą.
Klient: Polskie Koleje Linowe
Projekt: Kasprowy Hub & Concept Store
Projektant: Jerzy Tchórzewski
Zakres: strategia doświadczenia miejsca, architektura oferty, projektowanie przestrzeni sprzedażowej, projektowanie produktów, system opakowań, komunikacja wizualna, projektowanie zrównoważone, koncepcje edukacyjne i behawioralne.